นนทรี
ชื่ออื่นๆ/ชื่อท้องถิ่น สารเงิน (ภาคเหนือ), นนทรีบ้าน (ภาคกลาง), กระถินแดง, กระถินป่า (ภาคตะวันออก), ร้าง, ราง, ซ้าขม, คาวรุ้ง, อะราง (ภาคอีสาน)
ชื่อวิทยาศาสตร์ Peltophorum pterocarpum (DC.) Backer ex K.Heyne
ชื่อพ้องวิทยาศาสตร์ Peltophorum ferrugineum Benth., Peltophorum inerme (Roxb.) Naves ex Villar, Peltophorum roxburghii (G.Don) Degener, Poinciana roxburghii G.Don, Inga pterocarpa DC.
ถิ่นกำเนิดนนทรี
นนทรี จัดเป็นไม้ยืนต้นที่มีถิ่นกำเนิดดั้งเดิมในภาคตะวันออกและภาคใต้ของอินเดีย และประเทศเขตร้อนในแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เช่น พม่า ไทย ลาว กัมพูชา มาเลเซีย ฟิลิปปินส์ และอินโดนีเซีย ต่อมาจึงได้กระจายพันธุ์ไปยังบริเวณใกล้เคียงสำหรับในประเทศไทยสามารถพบได้ตามชายป่าเต็งรัง หรือ ป่าเบญจพรรณในภาคตะวันออก ภาคอีสาน และภาคเหนือ ในระดับความสูงจากระดับน้ำทะเล 300 เมตร เหนือระดับ
ลักษณะทั่วไปของนนทรี
นนทรี จัดเป็นไม้ยืนต้นผลัดใบ ขนาดกลางถึงขนาดใหญ่สูงประมาณ 8-15 ม. ลำต้นแตกกิ่งก้านเป็นพุ่มทรงเรือนยอดเป็นรูปกลม หรือ รูปไข่เปลือกต้นมีสีเทาดำค่อนข้างเรียบ หรือ อาจพบแตกเป็นสะเก็ดเล็กๆ ส่วนกิ่งอ่อนมีขนสีน้ำตาลแดงปกคลุมและกิ่งแก่เกลี้ยง
ใบนนทรี ออกเป็นช่อแบบขนนกสองชั้น ติดเรียงเวียนสลับแน่นตามปลายกิ่ง โดยช่อใบจะยาวประมาณ 20-30 เซนติเมตร และมีใบย่อยออกตรงข้ามกันเป็นคู่ๆ ประมาณ 9-13 คู่ ซึ่งลักษณะของใบย่อยมีลักษณะเป็นรูปขอบขนาน โคนใบมนเบี้ยวปลายใบมนหรืออาจหยักเว้าเล็กน้อย ขอบใบเรียบ ใบย่อยมีขนาดกว้าง 0.5 เซนติเมตร และยาว 1-2 เซนติเมตร หลังใบเรียบเป็นสีเขียวเข้ม ส่วนท้องใบเรียบเป็นสีเขียวอ่อน
ดอกนนทรี ออกเป็นช่อแบบช่อกระจะ มีสีเหลือง ซึ่งช่อดอกจะตั้งชี้ขึ้นบริเวณปลายกิ่งหรือตามง่ามใบตอนปลายกิ่ง ช่อดอกมีขนาดยาว 20-30 เซนติเมตร กว้าง 20 เซนติเมตร มีกลีบเลี้ยง 5 กลีบ ห่อหุ้มกลีบดอกไว้ด้านนอกมีขน ขอบกลีบเกยทับกัน ส่วนดอกย่อยมีสีเหลืองโดยจะมีประมาณ 15-30 ดอกต่อ 1 ช่อดอก ดอกย่อยทรงกลมมีกลีบดอก 5 กลีบ มีลักษณะบางโคนกลีบมีขนสีน้ำตาลอยู่ประปราย เมื่อบานเต็มที่จะกว้างประมาณ 1.6-1.8 เซนติเมตร มีเกสรเพศผู้จำนวน 10 อัน
ผลนนทรี ออกเป็นฝัก มีลักษณะแบบเป็นรูปหอก มีขนาดกว้าง 2 เซนติเมตร และยาว 5-12 เซนติเมตร ปลายฝักและโคนฝักเรียวแหลม ฝักสดมีสีเขียวเมื่อแห้งจะเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาล ภายในฝักมีเมล็ดดอกลักษณะแบนลีบแหลมแข็ง เปลือกเมล็ดสีน้ำตาลอมแดง เรียงขนาดในฝักประมาณ 1-4 เมล็ด
ประโยชน์
นนทรี ถูกนำมาใช้ประโยชน์ในรูปแบบหลายประการ เช่น เปลือกลำต้นถูกนำมาใช้ต้มย้อมผ้าให้สีส้มอมชมพู หรือ น้ำตาลอมชมพู ยอดและฝักก่อนมีรสชาติฝาดมันใช้เป็นอาหารประเภทผักเหมาะแกล้มน้ำพริกได้ เนื้อไม้นนทรีเป็นไม้เนื้อแข็งมันเลื่อมมีสีน้ำตาลอม สีชมพู เสี้ยนไม้ตรงหรือเป็นคลื่นบ้าง มีความหยาบปานกลางสามารถนำมาใช้เลื่อยผ่าตกแต่งได้ง่าย จึงมีการนำมาใช้ในการก่อสร้างบ้านเรือน เช่น ทำพื้น เพดาน ฝา วงกบ หรือ ใช้ทำเฟอร์นิเจอร์ เครื่องเรือน เครื่องใช้ภายในบ้านต่างๆ
นอกจากนี้ยังมีการนำต้นนนทรี มาปลูกเป็นไม้ประดับ หรือ ให้ร่มเงาเนื่องจากทรงพุ่มหนาแตกกิ่งแขนงจำนวนมาก ช่วยให้เป็นร่มเงาบังแดดได้ดี ออกดอกดก เป็นช่อใหญ่ มีสีเหลืองสวยงาม และยังมีกลิ่นหอมอ่อนๆ อีกด้วย
อ้างอิง